بررسی و مقایسه به وسیله اجرای آزمون اضطراب آر ـ بی ـ کتل صورت گر فته است و همچنین پرسشنامه ای به منظور تفکیک دانش آموزان محروم از پدرکه مادرشان ازدواج مجدد کرده اند و دانش آموزان محروم از پدرکه مادرشان ازدواج مجدد نکرده اند همچنین بررسی نظارت آنها دراین امر تهیه شده واز دانش آموزان خواسته شد که پس از اتمام پاسخگویی به آزمون به سوالات این پرسشنامه جواب دهند.

سرانجام اینکه فرض کلی پژوهش مبنی بر معنادار بودن تفاوت میزان اضطراب دانش آموزان محروم از پدرکه مادرشان ازدواج مجدد کرده اند وآنهایی که مادرشان ازدواج مجدد نکرده اند تایید نشد. البته بین میانگین این دو گروه تفاوت وجودداشت بطوریکه میانگین اضطراب گروه اول کمتر ازمیانگین اضطراب گروه دوم بود. ولی دو فرض دیگر پژوهش مبنی برتفاوت میزان اضطراب دو گروه ذکر شده در بالا بادانش آموزان دارای هردو والدتایید شد. همچنین مطابق بانتایج پاسخهای دانش آموزان به پرسشنامه دوم اینطور گزارش می شود که اکثرا” با امر ازدواج مجدد مادر مخالف بوده و آنهایی که مادرانشان ازدواج مجدد کرده اند دلیل این امر را بیشتر اصرار اطرافیان می دانند.

 فصل اول: بیان مسئله

مقدمه

ازدواج مسئله مهمی است که بسیار سفارش شده است زن و مرد افریده شده اند تا در کنار یکدیگر قرار گرفته و آرامش یابند. زن و مردی که هر کدام تنها زندگی می کنند می توانند با ازدواج به افق تازه ای از زندگی دست یافته و با مشارکت یکدیگر بسیاری از مشکلاتشان را که شاید به تنهایی از عهده حل انها بر نمی امدند را حل کنند و همچنین از نظر سلامت روانی نیز تامین می شوند. هر چند ممکن است بعضی از ازدواج ها سرانجام خوشایندی نداشته باشد.

و کانون به علت های مختلف از هم بپاشد ولی در مجموع می توان گفت که در روزگار پر کشمکش امروز، شاید تنها جای امنی که می توان یافت محیط خانه و زندگی در کنار افراد خانواده است.

در خانواده علاوه بر حضور زن ومرد که بعد ها نقش مادر و پدر را بر عهده می گیرند، فرزندانی نیز وجود دارند.

که تربیت و پرورش آنها بسیار حائز توجه واهمیت است و پدر و مادر در قبال این امر نقش اساسی بر عهده دارند که باید با مشارکت یکدیگر این نقش را ایفا کنند. حال اگر هر یک از آنها در انجام وظیفه خود کوتاهی کنند یا اینکه در محیط خانواده حضور نداشته باشد عوارض ناگواری در پی خواهد داشت که دامنگیر همه اعضای خانواده مخصوصاً فرزندان خواهد شد، چرا که فرزندان والدین خود را تنها تکیه گاه خویش دانسته و در غیاب آنها ممکن است دچار آسیب های جبران ناپذیری شوند.

عدم حضور والدین می تواند علل های مختلفی همچون طلاق مرگ آنها سفرهای طولانی و. داشته باشد که واکنش فرزندان در قبال هر کدام متفاوت است. آنها ممکن است از والد تنها انتظار زیادی داشته و دائم نگران باشند که آینده آنها چه خواهدشد. وظیفه والد تنها نیز بسیارمشکل می شود چرا که باید در یک لحظه هم نقش پدر را بازی کند و هم مادر را و تمام مسئولیت های زندگی را به تنهایی به دوش بکشد. او باید تصمیم بگیرد که چگونه ازعهده وظایف خود برآید و کوچکترین تصمیم او در مورد اداره  زندگی می تواند تاثیرات عمیقی برکل ساختار خانواده مخصوصا فرزندان و سلامت روانی آنها داشته باشد. والد تنها ممکن است تصمیم به ازدواج مجدد بگیرد تا بتواند با مشارکت همسر جدید خود مشکلات را بهتر حل کند. فرزندان در قبال این امر واکنش های متفاوتی خواهند داشت که البته بر اساس سن و جنس آنها متفاوت می باشد. 

البته کیفیت تاثیر ازدواج مجدد هنوز بطور مطلق بیان نشده و احتیاج به بررسی و تحقیقات گسترده ای دارد.

با توجه به میزان و تعداد زیاد خانواده های تک سرپرست و واکنش های اطرافیان و جامعه در قبال این مسئله به نظر می رسد بایستی ابعاد مختلف آن مور د بررسی قرار گیرد تا شاید نتایج این پژوهشها بتواند پشتوانه تصمیم زنان و مردان همسر از دست داده جهت اخذ مناسب ترین تصمیم ها و تامین بهترین شرایط برای خود و فرزندانشان و همچنین روشن شدن وظایف ناپدری و نامادری در برابر فرزندان باشد.

بیان مسئله

در نظام فرهنگی هر جامعه، نهاد خانواده نقش اساسی بر عهده دارد، امروزه برخلاف آنچه درگذشت مرسوم بوده، الگوی تازه ای از مشارکت زن و مرد در انجام امور خانه و تربیت فرزندان پدید آمده است که از آن جمله، نقش پدر در رسیدگی به فرزندان و دقت در تربیت آنان است. تجربه تازه استفاده از ظرفیت فرزندان توسط پدران نشان داده است که کارکرد آموزشی خانواده دو چندان شده و تعامل والدین -کودکان معنای عمیق تری یافته است. (فضائلی هاشمی، ۱۳۸۱)

بیشتر ما فکر می کنیم تاثیر گذ اری پدران بر فرزندان خود، به شکلی مستقیم از طریق ارتباط رو در روی روزانه صورت می گیرد و با این تصور عده ای فکر می کنند که تاثیر پدران بر فرزندان کمتر از مادران است زیرا وقت کمتری را با بچه ها می گذرانند. اما چنین تصوری لزوما درست نیست، پدرانی که به نحو مطلوبی در دسترند، می توانند الگوی پشتکار و انگیزه موقیعت بیشتر فرزند خود باشند، فرصت مکرر برای مشاهده و پیروی از یک پدر شایسته به رشد توانائی آموزشی و حل مسئله فرزندان کمک می کند. (فضائلی هاشمی، ۱۳۸۱)

حذف نقش پدر خانواده فقدان او می تواند عوارض جبران ناپذیری برساخت خانواده، مخصوصا فرزندان داشته باشد.

در غیاب پدر که یکی از دلایلش می تواند فوت او باشد مادر باید به تنهایی تمام مسئولیت زندگی و فرزندان را به عهده بگیرد وکی نیست که با مشکلات و موانعی روبرو خواهد شد که شاید مبارزه با این مشکلات ازعهده او بر نیاید.

بعضی مادران بدنبال از دست دادن همسر خود، ممکن است تصمیمبه ازدواج مجدد بگیرند و در نتیجه امروزه با متداول شدن این امر بررسی تاثیرات آن بسیار ارزشمند خواهد بود.

ازدواج مجدد مادر و ورود ناپدری در خانواده هر چند مزیتهای مشخص چندی از جمله کاهش فشار اقتصادی بر مادر، کمک به تربیت فرزندان، رها شدن مادر خانواده از انزوا و تنهایی و. را دارد، مشکلات زیادی را نیز به همراه داشته باشد. البته این مشکلات در ابتدای امر کاملا عادی است و شاید در طولانی مدت حل شود.

با ازدواج مجدد مادر، دو فرهنگ خانوادگی متفاوت در یک خانه جمع میشوند و فرصت نیست تا زوجها تفاوتهای خود راچاره کنند، در صورتی که در اولین ازدواج معمولا فرصت دارند پیش از آنکه بچه ها بزرگ شوند اختلافاتشان را حل کنند. فرزندان نیز در صورت ازدواج مجدد اغلب نسبت به تحمیل ارزشها، احکام و کارهای روزمره خانواده جدید حساس هستند و واکنش نشان می دهند، همچنین آنها ناپدری را جانشین پدر اصلی خود می دانند و ممکن است علاقهای به او نداشته باشند. (فضائلی هاشمی،۱۳۸۱)

با توجه به وجود این مسائل متوجه می شویم که خطرات بسیاری ممکن است فرزندان و سلامت روانی آنها را تهدید کند که پرداختن به آنها حائز اهمیت است.

در این پژوهش، پژوهشگر به دنبال آن است که پس از انتخاب تصادفی دانش آموز دختر و پسر سوم راهنمایی کلیه مدارس شهرستان تهران در سال ۸۴-۸۳ که در سه گروه محروم از پدر که مادرانشان ازدواج مجدد کرده اند و آنهایی که مادرانشان ازدواج مجدد نکرده اند و همچنین گروهی از دانش آموزان دارای هر دو والد اصلی و اجرای آزمون اضطراب کتل، میزان اضطراب آنها را به علت اینکه اضطراب یکی از مهمترین عوامل تهدید کننده سلامت روانی افراد است، مقایسه و رابطه آنها را ارزیابی کند.

اهمیت و ضرورت پژوهش

پدر و مادر به عنوان اعضای اصلی خانواده وظیفه سنگین تربیت فرزندان را برعهده دارند و حذف نقش هر کدام در زندگی عواقب ناگواری را در بر خواهد داشت که بررسی پیامدهای آن در تمام زوایای زندگی فرزندان و در همه برهه های زمانی رشد آنها مخصوصا دوران حساس نوجوانی لازم و ضروری است.

همانطورکه میدانیم امروزه تعداد مادرانی که همسر خود را ازدست داده اند و مجبورند به تنهایی مسئولیت فرزندان را بر عهده بگیرند رو به افزایش است که بدنبال آن تامین معیشت خانواده، خلاء عاطفی و استرس های روانی، توقعات زیاد فرزندان و مراقبت از آنها و دشواریهای ناشی از اینکه تنها بزرگسال خانواده محسوب می شوند، مشکلاتی است که این زنان در برابر آنها قرار می گیرند که شاید به تنهایی نتوانند از عهده آن برآیند و همچنین فرزندان نیز ممکن است در اثر فقدان پدر دچار کمبودها و مشکلاتی شوند که شاید در این میان حضور فرد دیگر در کنار مادر و فرزندان همچون یکی از اعضای فامیل و یا ازدواج مجدد مادر و حضور ناپدری بتواند اندکی از مشکلات آنها راحل کند، به شرط آنکه در این کار مصلحت مادر و فرزندان در نظر گرفته شود، اگر چه ما در جامعه ای زندگی می کنیم که اکثرا معتقدند مادر به تنهایی نمی تواند زندگی را اداره کند و از طرف دیگر همگان دید منفی نسبت به ازدواج مجدد و حضور ناپدری دارند و فرزندان نیز ممکن است با تحقق این امر مخالف باشند.

البته ذکر این مطلب ضروری است که بررسی نقش پدر و اثرات منفی عدم حضور پدر در خانواده و مشکلات سرپرستی کودکان توسط مادر در این پژوهش هرگز به معنا کم رنگ کردن نقش مادر و حضور مؤثر او در خانواده و یا انکار اثرات ناخوشایند فقدان او نیست.

اضطراب نیز امروزه یکی از عوامل تهیه کننده سلامت روانی افراد محسوب می شود که در سنین نو جوانی بسیار شایع است و باعث اختلال در زمینه های مختلف عملکردی خواهد شد و با توجه به اینکه تعاملات درون و ساخت آن می تواند بر کمیت و کیفیت اضطراب اثر گذار باشد و احساسات تند و خصمانه نسبت به یکی از اعضای خانواده مخصوصا والدین ممکن است موجب از دست رفتن تعادل فرد و ایجاد اضطراب درونی گردد، بررسی تاثیر حضور و یا عدم حضور پدر وهمچنین ازدواج مجدد مادر بعد از فقدان پدر در میزان اضطراب فرزندان چه از لحاظ عملی و چه از لحاظ نظری حائزاهمیت بوده و ضروری به نظر می رسید.

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد